Regie op burgerparticipatie

Veel gemeenten, provincies en waterschappen hebben inmiddels een participatieverordening vastgesteld, of moeten deze hebben vastgesteld voor 1 januari 2027. Maar tussen de regels van de modelverordening en de dagelijkse praktijk gaapt vaak een kloof.

Om de regels goed in de praktijk te brengen, zijn een sterke voorbereiding en het vermogen om te anticiperen en te improviseren nodig. Zo kun je uitdagingen ervaren op het gebied van:

• De complexe juridische kaders van burgerparticipatie. De vertaling van participatie-input naar concreet beleid.
• Onduidelijke opdrachtformulering en verwachtingsmanagement.
• Bestuurlijke of politieke gevoeligheden.
• Weerstand bij bestuurders, collega’s of inwoners.

Kortom, je wilt gedoe voorkomen en concreet resultaat bereiken.

Maar hoe pak je dit aan?

In deze training ga je aan de slag met je eigen casus. Je leert hoe je effectieve participatie ontwerpt met behulp van het Stakeholderparticipatie canvas. Je leert hoe je het effectief inzet voor draagvlak onder jouw stakeholders. Je werkt aan een concreet plan waarin je jouw project niet alleen voorbereidt, maar ook daadwerkelijk leert hoe je de regie kunt voeren op participatie. 

Wat ga je leren
Na afloop van de training kun je:

• De participatieverordening en Omgevingswet vertalen in een concreet participatietraject, met antwoord op zowel de ‘wat’-vraag als de ‘hoe’-vraag
• De participatieladder voor de overheid strategisch toepassen (van meedenken tot co-creatie).
• Verwachtingen en belangen van inwoners, bestuur, politiek en organisatie managen
• Heldere participatie-opdrachten formuleren, inclusief doel, speelruimte en randvoorwaarden
• Een participatief proces ontwerpen met passende vorm, zowel online als offline
• Regie voeren op communicatie, transparantie en terugkoppeling na het participatietraject. Zo leer je de bestuurlijke legitimiteit vergroten.
• Omgaan met interne en externe weerstand (schaken op drie borden tegelijk; bestuur, organisatie en inwoners)
• Participatie-input vertalen naar beleid en besluitvorming, zonder juridische of bestuurlijke kwetsbaarheid

Wat levert het je op

• Een concreet plan voor jouw participatietraject
• Grip op participatie in complexe politiek-bestuurlijke omgevingen
• Minder risico op juridische procedures, conflicten of gedoe achteraf
• Praktische tools en formats om participatie professioneel te organiseren en te verantwoorden
• Meer vertrouwen in je eigen rol als regisseur van participatie
• Participatieprocessen die bijdragen aan draagvlak, kwaliteit van beleid en bestuurlijke legitimiteit

Doelgroep
Deze training is bedoeld voor professionals in de publieke sector die werken aan beleid, projecten en programma’s waarbij participatie een rol speelt, zoals:

• Beleidsadviseurs en beleidsmedewerkers
• Projectleiders en programmamanagers
• Omgevingsmanagers en wijkmanagers
• Communicatieadviseurs of adviseurs inwonercommunicatie
• Adviseurs participatie

Tip: Heb je nog geen vastgestelde participatieverordening in jouw organisatie? Dan biedt deze training een unieke kans om deze samen met jouw inwoners te maken. Neem de  participatieverordening mee als jouw casus en ontwerp deze met input van jouw stakeholders, bestuurders en inwoners.

Het programma richt zich op de werkpraktijk. Je gaat aan de slag met jouw casus en je ontwikkelt gedurende de training de benodigde vaardigheden. Hoewel er enige theorie wordt toegelicht, ligt hier niet de nadruk.

Dag 1: Fundament van participatie en procesontwerp
Ochtend: Inzicht in het speelveld en de complexiteit

• Introductie en leerdoelen
• Verkennen van het integrale speelveld
  • Waarom hebben we participatie nodig?
  • Horizontale en verticale verbanden tussen stakeholders
  • Participatieniveaus, participatieladder en valkuilen
• Start eigen casus

Middag: Van vraag naar procesontwerp

• Vraagarticulatie en stakeholderbehoeften
  • De vraag achter de vraag
  • Behoeften, belangen en verwachtingen analyseren
  • Multi-perspectieve aanpak
• Ontwerpen van een participatief proces
  • Stakeholderanalyse en het RACI-model
  • Opstellen plan van aanpak
  • Introductie en toepassen Stakeholderparticipatie Canvas
  • Omgaan met interne weerstand

Dag 2: Regie, communicatie en integrale toepassing

Ochtend: Regie op communicatie s participatievormen

• Regisseren van communicatie
  • Communicatielijnen en doelgroepbenadering
  • Toegepaste psychologie in participatie
  • Oefenen met communicatieplanning
  • Omgaan met externe weerstand
• Online en offline participatie combineren
  • Methoden en technieken hybride participatie
  • Open en transparant procesontwerp
  • (proces)regie m.b.v. metadata en terugkoppeling

Middag: Praktische toepassing en reflectie

• Integrale praktijkcasus (simulatie)
  • Werken in teams aan een realistische casus
  • Toepassen van het hele participatiecanvas
• Presentaties en persoonlijke reflectie
  • Delen van eigen casusaanpak
  • Feedback en reflectie op regierol
  • Persoonlijk actieplan voor na de training