Stakeholderparticipatie

Veel participatietrajecten falen niet op externe weerstand, maar op fundamentele ontwerpfouten: te laat gestart, de verkeerde stakeholders aan tafel, onduidelijke verwachtingen over de mate van invloed, of input die in een la verdwijnt. Het gevolg is verlies van vertrouwen bij alle stakeholders die er dagelijks mee te maken hebben.

Bij maatschappelijke opgaven waarvoor participatie wordt ingezet, kunnen belangen van verschillende stakeholdergroepen haaks op elkaar staan. Zonder professioneel ingericht participatieproces ontstaan politieke impasses, juridische procedures of uitgestelde problemen. Tegelijkertijd groeit vanuit wet- en regelgeving, politiek en samenleving de verwachting dat participatie serieus wordt genomen; denk aan de Omgevingswet en de participatieverordening. Dit vraagt om professionals die weten hoe zij participatieprocessen effectief kunnen vormgeven en begeleiden.

In deze training ontwikkel je een eigen participatieplan waarmee je relevante stakeholders op het juiste moment en op de juiste manier betrekt, verwachtingen managet en vertraging en verlies van vertrouwen voorkomt. Je brengt je eigen actuele vraagstuk mee, dat als rode draad door beide trainingsdagen loopt. Aan het einde van de training heb je plan klaarliggen dat je direct kunt toepassen in jouw praktijk.

 
Wat ga je leren?
Deze training is ontworpen voor zowel de procesontwerper als de strategisch deelnemer. In de praktijk lopen ze door elkaar heen. Je ontwerpt een participatieproces, en tegelijkertijd neem je namens jouw organisatie deel aan processen die anderen hebben ingericht. Beide vragen om dezelfde basiskennis: inzicht in het speelveld, begrip van belangen en dynamiek, en het vermogen om processen constructief te beïnvloeden.

Als procesontwerper leer je:

• Participatieprocessen strategisch opbouwen en het juiste participatieniveau bepalen
• Relevante stakeholders identificeren, analyseren en op het juiste moment betrekken.
• Weerstand herkennen en omzetten naar constructieve betrokkenheid en samenwerking.
• Input van stakeholders transparant verwerken in beleid en besluitvorming.

Als strategisch deelnemer leer je:

• Jouw belang effectief inbrengen binnen participatieprocessen
• Het bestuurlijke en maatschappelijke speelveld lezen en hierin navigeren
• Samenwerking stimuleren, posities innemen en omgaan met ongelijkwaardige machtsverhoudingen
• Bijgedragen aan gedragen en uitvoerbare uitkomsten

Wat levert het je op?
Na het volgen van deze training:

• Beschik je over een concreet participatieplan dat direct toepasbaar is binnen jouw organisatie;
• Heb je meer grip op het bestuurlijke, organisatorische en maatschappelijke speelveld rondom complexe vraagstukken;
• Loop je minder risico op juridische procedures, politieke conflicten en afnemend vertrouwen;
• Kun je het juiste participatieniveau kiezen en een procesaanpak ontwerpen die aansluit bij jouw context en opgave;
• Voer je een volledige stakeholderanalyse uit, inclusief ondervertegenwoordigde groepen en unusual suspects;
• Organiseer je interne betrokkenheid effectief en ga je professioneel om met weerstand, machtsverschillen en conflicterende belangen.
  

Voor wie is het?
De training is bedoeld voor professionals in het publieke domein die werken aan complexe, multistakeholder vraagstukken op landelijk, provinciaal, regionaal of gemeentelijk niveau.

Denk aan: beleidadviseurs, projectleiders en programmamanagers, omgevingsmanagers, participatieadviseurs, procesregisseurs, communicatieadviseurs, bestuursadviseurs, gebiedsmanagers, medewerkers regionale samenwerkingen, en beleidsmedewerkers.

Eerdere ervaring met participatie is niet vereist. De training biedt zowel een stevige methodische basis als directe praktische handvatten voor professionals die hun aanpak willen verbreden.

Relatie tot training Burgerparticipatie
De tweedaagse training Stakeholderparticipatie staat naast de tweedaagse training Burgerparticipatie van Facilitating Company. Burgerparticipatie richt zich primair op de betrokkenheid van inwoners bij lokale vraagstukken en de wettelijke verplichtingen rondom inspraak.

Stakeholderparticipatie richt zich op het bredere palet van betrokkenen bij complexe multistakeholderopgaven op alle bestuursniveaus: overheden, uitvoerders, bedrijven, maatschappelijke organisaties en waar relevant ook burgers. De trainingen vullen elkaar aan en kunnen in willekeurige volgorde worden gevolgd.

 

Aan de slag met jouw eigen team?
We kunnen dit programma ook in huis voor jouw team organiseren. Dat is al een goede optie bij vijf of meer medewerkers. Een incompanyprogramma maken we op maat en direct toepasbaar op jullie eigen werksituatie. Je werkt meteen aan je eigen praktijk en gaat naar huis met een concreet plan van aanpak. Bovendien hebben meerdere collega's dezelfde kennis, waardoor het geleerde makkelijker te implementeren is in jouw organisatie.

 

Tijdens deze tweedaagse opleiding leer je hoe je een effectief participatieproces ontwerpt, organiseert en begeleidt. Je brengt stakeholders in kaart, maakt onderbouwde keuzes over participatievormen en werkt aan een concreet participatieplan voor je eigen praktijk.

Je gaat deze twee dagen aan de slag met het stakeholderparticipatiecanvas: een overzichtelijk kader met alle elementen van een participatieproces, dat je helpt om je eigen plan van aanpak te realiseren. Dit is een beproefde aanpak om intern draagvlak te creëren voor een gezamenlijk plan van aanpak voor externe participatie.

Dag 1: Fundament – speelveld, stakeholders en procesontwerp

De lesdag ziet er als volgt uit:
09.00 uur - Inloop

09.30 uur - Start van het ochtendprogramma

Ochtendprogramma

• Kennismaking, verwachting van de training
• Het integrale speelveld van stakeholderparticipatie: risico’s, succesfactoren en veelvoorkomende valkuilen
• Waarom participeren? De context, urgentie en wettelijke kaders van participatie
• De participatieverordening, Omgevingswet en andere relevante regelgeving
• Beslisruimte en mandaat: wat staat vast en wat is bespreekbaar?
• Werken aan de bouwsteen Waarom? binnen het stakeholderparticipatiecanvas

 12.30 uur - Lunch

13.15 uur - Start van het middagprogramma

Middagprogramma

• Stakeholderanalyse: wie zijn betrokken bij jouw vraagstuk?
• Stakeholdermapping en het identificeren van belangen, posities en afhankelijkheden
• Het herkennen van ondervertegenwoordigde of ontbrekende stakeholders
• Werken aan de bouwsteen Wie? binnen het stakeholderparticipatiecanvas
• Het kiezen van het juiste participatieniveau voor jouw casus
• Praktijkvoorbeelden van stakeholderparticipatie binnen de publieke sector
• Interne stakeholderanalyse en het organiseren van rollen, mandaten en verwachtingen
• Reflectie op de dag en voorbereiding op de tweede trainingsdag

16.30 uur – Afsluiting

 
Dag 2: Regie – procesontwerp, weerstand, communicatie en borging

De lesdag ziet er als volgt uit:

 09.00 uur - Inloop

09.30 uur - Start van het ochtendprogramma

Ochtendprogramma

• Bespreking van de huiswerkopdracht en uitwisseling van ervaringen
• Verdieping op actuele vraagstukken en praktijkcases van deelnemers
• Intervisie, groepsopdrachten en verdiepende werkvormen
• Oefenen met complexe situaties, weerstand en uitdagende stakeholderdynamieken
• Verdere uitwerking van het participatieproces voor de eigen casus

12.30 uur - Lunch

13.15 uur - Start van het middagprogramma

 Middagprogramma

• Afronden van het participatieplan voor de eigen praktijkcasus
• Het vertalen van het plan naar een heldere en overtuigende presentatie
• Verwerken van participatie-uitkomsten in beleid en besluitvorming
• KPI’s, monitoring en evaluatie van participatietrajecten
• Werken aan de bouwsteen Resultaat? binnen het stakeholderparticipatiecanvas
• Presentatie van het participatieplan en gerichte feedback van trainer en deelnemers
• Opstellen van een persoonlijk actieplan voor de eigen organisatie
• Evaluatie en borging van het geleerde in de praktijk

16.30 uur – Afsluiting