De Omgevingswet: van wet naar uitvoering
Begrijp het stelsel van de Omgevingswet en pak jouw rol daarbij
2 dagen
do 19 november 2026, Utrecht
€ 1.595
13
De Omgevingswet bracht tientallen wetten en regels samen in één wetstelsel voor de fysieke leefomgeving. Dat begrip is breed: het gaat o.a. over bouwwerken, infrastructuur, water, bodem, lucht, landschappen, natuur en erfgoed. De wet verbindt dit met de bescherming van gezondheid, duurzame ontwikkeling en een leefbare omgeving.
Voor jou betekent dit dat je niet meer alleen vanuit je eigen vakgebied of specialisatie werkt, maar vanuit het geheel: de locatie. Dat vraagt om samenwerking intern binnen de organisatie waar je werkt, samenwerking met andere overheden, samenwerking met maatschappelijke partijen en samenwerking met de mensen in de samenleving. De focus verschuift naar een integrale aanpak, waarbij verschillende beleidsvelden, bestuurslagen en maatschappelijke belangen samenkomen. Uiteindelijk resulteert dat in regels voor locaties, die maatwerk zijn.
Naast een andere inhoudelijke aanpak bracht de Omgevingswet ook een nieuwe manier van besluiten over de fysieke leefomogeving: de kerninstrumenten. De bedoeling van de wetgever daarbij is dat die zodanig in samenhang worden ingezet dat beleidsdoelen ook daadwerkelijk realiteit worden. Die samenhangende instrumentele manier van werken wordt de beleidscyclus genoemd.
Voor veel professionals binnen de gemeenten en andere overheden roepen deze samenhangen vragen op. Wat is de rol van de overheid en wat wordt aan de samenleving overgelaten? Hoe werk je samen met collega’s van andere instanties, bestuurders, inwoners en andere betrokken partijen? Hoe organiseer je werken met een beleidscyclus intern? Wat is de rol van de verschillende bestuursorganen erbij? Wat is jouw rol daarbij?
In deze training beantwoorden we deze vragen en gaan we dieper in op wat integraal werken in de praktijk van jou vraagt.
Wat ga je leren
- Je leert hoe de Omgevingswet is opgebouwd, met de beleidscyclus, de lagenbenadering, de verschillende regelingen en het uitgangspunt van vertrouwen
- Je krijgt inzicht in de verbeterdoelen en maatschappelijke doelen van de wet en ontdekt wat de wetgever met deze stelselwijziging wil bereiken;
- Je leert op welk sturingssysteem de wet is gebouwd en hoe de beleidscyclus daarbinnen werkt;
- Je ontdekt wat jouw functie en expertise is binnen het nieuwe stelsel en waar specifieke onderwerpen uit jouw vakgebied terugkomen;
- Je leert hoe je een integrale benadering toepast in de praktijk, hoe je daarbij onderhandelt en welke gevolgen dit heeft voor beleid, vergunningverlening, omgevingsplannen en werkprocessen.
- Je krijgt inzicht in de rol van participatie binnen de Omgevingswet en je leert hoe je participatieprocessen effectief organiseert en begeleidt, en hoe je dit praktisch toepast in jouw werk.
Wat levert het op?
Na het volgen van deze training:
- Heb je een overzicht van de opbouw, uitgangspunten en werking van de Omgevingswet;
- Begrijp je wat jouw rol en verantwoordelijkheden zijn;
- Kun je jouw eigen expertise plaatsen binnen de context van de Omgevingswet;
- Weet je welke vaardigheden en kennis je nodig hebt om samen met andere vakgebieden en collega's effectief te werken;
- Weet je hoe je de integrale benadering en de beleidscyclus toepast in de praktijk, bijvoorbeeld bij het opbouwen van een inhoudelijke vertaling in een ‘beleidshuis’, de omzetting naar een omgevingsplan en bopa-vergunningverlening.
Voor wie is de training?
In de volgende gevallen is deze training zeker voor jou geschikt:
- Je werkt bij een gemeente, provincie, waterschap of andere overheidsorganisatie en hebt te maken met de Omgevingswet;
- Je wilt beter begrijpen wat de Omgevingswet inhoudt en hoe het stelsel is opgebouwd;
- Je bent op zoek naar manieren om effectief samen te werken binnen het nieuwe omgevingsrechtelijke stelsel.
Aan de slag met jouw eigen team?
We kunnen dit programma ook in huis voor jouw team organiseren. Dat is al een goede optie bij vijf of meer medewerkers. Een incompanyprogramma maken we op maat en direct toepasbaar op jullie eigen werksituatie.
Ben je als beleidsmedewerker, manager, politicus of griffiemedewerker, op zoek naar meer verdieping en naar wat de wet betekent voor de collega’s met wie je moet samenwerken? Dan is de cursus De Omgevingswet: samen de beleidscyclus vormgeven - Binnenlands Bestuur Academie, een goede keuze.
Tijdens deze tweedaagse training krijg je inzicht in de opbouw, uitgangspunten en werking van de Omgevingswet. Je leert hoe de beleidscyclus, kerninstrumenten en integrale benadering in de praktijk samenkomen en welke rol jij daarin speelt.
Dag 1: De basis van de Omgevingswet
De lesdag ziet er als volgt uit:
09.30 uur - Inloop
10:00 uur - Start van het ochtendprogramma
In de ochtend staat de theoretische basis van de Omgevingswet centraal:
- De aanleiding en maatschappelijke doelen van de Omgevingswet
- De opbouw van het nieuwe stelsel en de belangrijkste uitgangspunten
- De fysieke leefomgeving als centraal begrip
- De sturingsfilosofie waarop de wet is gebouwd en hoe de beleidscyclus daarbinnen werkt
- De lagenbenadering en het belang van integraal werken
- Het uitgangspunt van vertrouwen en ruimte voor maatwerk
- De rol van overheden, inwoners en initiatiefnemers binnen het stelsel
12.30 uur - Lunch
13.15 uur - Start van het middagprogramma
In de middag maken we de vertaalslag naar de praktijk:
- Bespreking van praktijkvoorbeelden
- Reflectie op de betekenis van de Omgevingswet voor jouw functie
- Uitwisseling van ervaringen tussen deelnemers
- Ruimte voor vragen over de behandelde theorie
- Gezamenlijke bespreking van knelpunten en uitdagingen
16.00 uur – Afsluiting
Dag 2: Instrumenten, beleidscyclus en participatie
De lesdag ziet er als volgt uit:
09.30 uur - Inloop
10:00 uur - Start van het ochtendprogramma
In de ochtend verdiepen we ons verder in de theorie:
- De plaats en betekenis van participatie binnen het nieuwe stelsel
- De wettelijke kaders van participatie
- De relatie tussen participatie, integraal werken en de beleidscyclus
- De verschillende rollen van overheid, inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties
- Succesfactoren en aandachtspunten bij participatietrajecten
12.30 uur - Lunch
13.15 uur - Start van het middagprogramma
In de middag staat de toepassing in de praktijk centraal:
- Bespreking van voorbeelden van participatie onder de Omgevingswet
- Uitwisseling van ervaringen en leren van andere deelnemers
- Ruimte voor vragen, discussie en verdieping
16.00 uur – Afsluiting
